Glaucoom

Wat is glaucoom? Hoe ontstaat glaucoom?

Glaucoom is een aandoening van de oogzenuw waarbij er progressief schade optreedt aan de zenuwvezels van de oogzenuw. 

Iedereen wordt geboren met een enorme reserve aan zenuwweefsel. In de loop van het leven verliest iedereen geleidelijk aan wat weefsel, maar normaalgezien kom je heel erg ruim toe, zelfs als je 120 jaar zou worden.

Bij glaucoom is de snelheid waarmee de zenuwvezels verloren gaan te hoog. Hierdoor raken patiënten met glaucoom in de loop van hun leven wel door hun reserves. Als er nog meer zenuwvezels verloren gaan, ontstaan er plaatsen in het gezichtsveld waar het zicht wegvalt. We spreken dan van scotomen of gezichtsvelddefecten.

Aanvankelijk valt dit weinig of niet op, omdat de hersenen deze weggevallen zones invullen met wat kleuren die lijken op de rest van het gezichtsveld.

Wanneer iemand zelf merkt dat het zicht verminderd is, is het proces van zenuwvezelverlies vaak al heel erg ver gevorderd. 

Hoe sneller je glaucoom ontdekt, hoe groter de kans dat je dit progressieve verlies aan zenuwvezels kan tegenhouden. Het is een beetje zoals een sneeuwbaleffect. Een kleine sneeuwbal kan je makkelijk tegenhouden. Wanneer de sneeuwbal echter in volle vaart en met een enorm volume de berg af stuitert, is het tegenhouden ervan niet meer zo simpel of soms zelfs onmogelijk.

Welke soorten glaucoom bestaan er?

Er bestaan heel erg veel soorten glaucoom.

De schade aan de oogzenuw wordt meestal veroorzaakt door een verhoogde oogdruk. De hoogte van de oogdruk is afhankelijk van het evenwicht tussen aanmaak en afvoer van het oogvocht. Te hoge oogdruk kan ontstaan wanneer de afvoer wordt belemmerd, of ook wanneer er te veel oogvocht wordt geproduceerd. De vorm van glaucoom met een verhoogde oogdruk is de meest gekende vorm. Wanneer deze vorm traag progressief evolueert, spreekt men van chronisch glaucoom. Wanneer de oogdruk zeer plots stijgt en op zeer korte tijd grote schade veroorzaakt, spreekt men van acuut glaucoom. Acuut glaucoom komt meestal voor bij mensen die een nauwe hoek hebben die afsluit. Men spreekt dan ook wel eens van een acuut gesloten hoek glaucoom.

Glaucoom kan echter ook ontstaan bij een normale of zelfs lage oogdruk. Men spreekt dan van “normale druk glaucoom” of “normotensief glaucoom”. Mindere doorbloeding van de oogzenuw zou hier een belangrijke rol spelen. Deze patiënten zijn moeilijk te diagnosticeren en zullen dus bij een routine oogdrukmeting niet als glaucoom herkend worden.

Sommige mensen hebben een erg verhoogde oogdruk, zonder verlies van zenuwvezels. Men spreekt dan van “oculaire hypertensie”. Mensen met oculaire hypertensie worden vaak nauwkeurig opgevolgd omdat het onderscheid met gewoon glaucoom niet altijd even eenduidig is.

Maar er bestaan nog heel erg veel soorten glaucoom. Soms worden baby’s geboren met glaucoom (congenitaal glaucoom), soms ontstaan glaucoom na een ongeval of na een oogoperatie (secundair glaucoom), …. 

Er zijn ook heel veel andere soorten glaucoom zoals pigment dispersie glaucoom, pseudoexfoliatief glaucoom, neovasculair glaucoom, glaucoom bij uveïtis, Posner-Schlossman syndroom, ….

Kortom, glaucoom is een zeer complexe familie van aandoeningen met een moeilijke diagnostiek en geen eenvoudige of eenduidige behandeling.

Glaucoom reduceren tot “verhoogde oogdruk” is dus een misvatting.

Wat zijn de symptomen van glaucoom

Chronisch glaucoom is een sluimerende aandoening en blijft vaak lange tijd onopgemerkt. Men voelt geen pijn en gedurende een lange periode merkt men niets. In een gevorderd stadium ontstaat er progressief gezichtsveldverlies dat begint in het perifere zicht en zich langzaam uitbreidt naar het centrum (tunnelzicht). Uiteindelijk wordt de centrale gezichtsscherpte aangetast. Het gezichtsverlies is blijvend en onomkeerbaar. Zonder behandeling kan deze ziekte blindheid tot gevolg hebben.

Acuut glaucoom vergt een snelle medische interventie. De oogdruk neemt plots toe waardoor de patiënt pijn ervaart in het oog en rondom de oogkas. Het oog is rood, de pupil staat vaak iets wijder en het zicht wordt snel troebel door vochtopstapeling in het hoornvlies. Wanneer deze vorm van glaucoom niet snel wordt behandeld, kan het leiden tot onomkeerbare blindheid.

Acuut glaucoom komt meer voor bij vrouwen en bij verziendheid of cataract (staar). Het is ook belangrijk om te weten dat sommige geneesmiddelen een aanval van acuut glaucoom kunnen uitlokken. Dit kan je lezen in de bijsluiters van heel wat geneesmiddelen, vooral deze tegen verkoudheid, diarree, depressie en ziekte van Parkinson. Het gaat hier steeds om acuut glaucoom. Op chronisch glaucoom hebben deze geneesmiddelen geen invloed.

Hoe kunnen wij glaucoom vaststellen?

Tijdens een routine raadpleging voert de oogarts standaard enkele onderzoeken uit, waaronder een oogdrukmeting en het beoordelen van de oogzenuw.

Indien er afwijkingen worden vastgesteld aan de oogdruk of er een structurele beschadiging wordt gezien aan de oogzenuw, zullen we extra testen plannen in een volgende consultatie.

Een gezichtsveldonderzoek zal worden uitgevoerd om te kijken of er reeds schade is aan het gezichtsveld en om de ernst hiervan in te schatten. Dit onderzoek is van groot belang voor het ontdekken en opvolgen van glaucoom.

Ten tweede gebeurt ook steeds een onderzoek van de oogzenuw met OCT (optical coherence tomography) toestel. Dit toestel kan met een zeer grote precisie beelden maken van de oogzenuw. Het kan de dikte van de zenuwvezellaag op een objectieve manier meten. Zo kan glaucoom reeds in een vroeger stadium gediagnosticeerd en behandeld worden, vaak nog voor er schade is aan het gezichtsveld. Metingen kunnen ook perfect met elkaar vergeleken worden zodat deze informatie uitermate belangrijk is om de evolutie te kunnen opvolgen in de loop van de jaren.

Hoe wordt glaucoom behandeld?

Chronisch glaucoom dat vroegtijdig wordt opgespoord en behandeld, kunnen we meestal goed onder controle krijgen. Hierbij is het wel erg belangrijk dat patiënten zich zeer nauwkeurig laten opvolgen en de voorgeschreven therapie zonder fout volgen.

Door de oogdruk te verlagen en naar een veilig niveau te brengen, proberen we het zicht en het gezichtsveld stabiel te houden. Wat reeds verloren was bij de diagnose kan niet meer teruggewonnen worden. Doel is om geen verder verlies te lijden en alles te behouden wat er nog is.

Om die oogdruk laag te houden zijn operaties meestal niet nodig. Meestal wordt er gestart met oogdrukverlagende oogdruppels, ofwel met een lasertherapie met de SLT-laser.

De oogdrukverlagende oogdruppels moeten zeer correct, zonder fout, dagelijks worden toegediend. Therapietrouw is ontzettend belangrijk!! Op termijn krijgen mensen echter vaak last van droge, rode en geïrriteerde ogen.

De SLT-laser zal microscopische gaatjes maken met de laser in de oogvochtkanaaltjes om de druk lager te brengen. Voordeel is dat dit een vrijwel pijnloze en korte behandeling is, die grotendeels wordt terugbetaald door de mutualiteit maar bij 20% van de patiënten wel niet werkt.

Wanneer er een onvoldoende oogdrukcontrole is met oogdruppels of met een laserbehandeling is het soms nodig een operatie te overwegen. Hierbij wordt ofwel een stent geplaatst in het oog, ofwel wordt er een kleine opening gemaakt om het overtollige oogvocht onder het bindvlies gemakkelijk te laten afvoeren.

Acuut glaucoom is een dringende medische aandoening, waarbij er met een laserbehandeling (yag laser) een opening wordt gemaakt in het regenboogvlies om het overtollige vocht af te voeren. Het andere oog wordt ook steeds preventief behandeld. Nadien is vaak nog druppeltherapie nodig.

Hoe kan ik glaucoom voorkomen?

Ga vanaf 40 jaar tweejaarlijks langs bij uw oogarts, zeker wanneer er glaucoom in de familie voorkomt. Wanneer u zelf glaucoom heeft, is het belangrijk om uw familieleden, zeker uw eerstegraadsverwanten, aan te raden naar de oogarts te gaan. Vermeld steeds dat er glaucoom voorkomt in de familie!

Er zijn een aantal situaties waarbij u meer kans heeft op glaucoom. Dan is een preventief nazicht extra belangrijk:

  • erfelijke factoren
  • leeftijd ouder dan 40 jaar
  • sterk verziend of bijziend
  • van Afrikaanse of Aziatische afkomst
  • gebruik van cortisone (zalf, neusdruppels, verstuivers, tabletten)
  • hart- en vaatziekten

Niet gevonden wat je zocht?